Οι διαδικτυακές κοινότητες μπορούν να φέρουν κοντά ανθρώπους με κοινές αξίες, εμπειρίες και ενδιαφέροντα, ακόμη κι όταν τους χωρίζουν μεγάλες αποστάσεις. Μια κοινότητα μπορεί να δημιουργηθεί γύρω από την πίστη, την προσωπική ανάπτυξη, τη γυναικεία ενδυνάμωση, τη δημιουργικότητα ή την ανάγκη για επικοινωνία και αλληλοϋποστήριξη.
Η δημιουργία της, όμως, δεν ολοκληρώνεται με το άνοιγμα μιας σελίδας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή με την κατασκευή μιας ιστοσελίδας. Χρειάζεται σαφής σκοπός, υπεύθυνη διαχείριση και ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο κάθε μέλος γνωρίζει πώς μπορεί να συμμετέχει.
Μια ουσιαστική διαδικτυακή κοινότητα δεν μετριέται μόνο από τον αριθμό των ακολούθων της. Μεγαλύτερη σημασία έχει η ποιότητα της επικοινωνίας, η συνέπεια και το αίσθημα ασφάλειας που δημιουργείται σταδιακά.
Ο σαφής σκοπός αποτελεί το πρώτο βήμα
Πριν δημιουργηθεί μια κοινότητα, χρειάζεται να απαντηθεί ένα βασικό ερώτημα: γιατί υπάρχει;
Ο σκοπός μπορεί να είναι:
- η ανταλλαγή εμπειριών και απόψεων,
- η παροχή χρήσιμων ενημερωτικών πόρων,
- η διοργάνωση συναντήσεων και δράσεων,
- η μελέτη και η συζήτηση γύρω από κοινές αξίες,
- η ενθάρρυνση της προσωπικής και πνευματικής ανάπτυξης,
- η σύνδεση γυναικών με παρόμοια ενδιαφέροντα,
- η δημιουργία ενός χώρου δημιουργικής έκφρασης.
Όσο πιο ξεκάθαρος είναι ο σκοπός, τόσο ευκολότερα μπορούν τα μέλη να καταλάβουν αν η συγκεκριμένη κοινότητα τους εκφράζει.
Η προσπάθεια να απευθυνθεί μια κοινότητα σε όλους συνήθως δημιουργεί ένα ασαφές μήνυμα. Αντίθετα, η ξεκάθαρη ταυτότητα βοηθά να συγκεντρωθούν άνθρωποι που ενδιαφέρονται πραγματικά για το περιεχόμενο και τις δράσεις της.
Η εμπιστοσύνη δημιουργείται σταδιακά
Η εμπιστοσύνη δεν μπορεί να απαιτηθεί ούτε να κατασκευαστεί μέσα σε μία ημέρα. Δημιουργείται από τη συνέπεια ανάμεσα σε όσα δηλώνει μια κοινότητα και στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί.
Οι διαχειριστές χρειάζεται να επικοινωνούν με ειλικρίνεια, να απαντούν με σεβασμό και να εφαρμόζουν τους ίδιους κανόνες για όλα τα μέλη. Είναι επίσης σημαντικό να αναγνωρίζουν τα λάθη και να διορθώνουν πληροφορίες όταν αυτό είναι απαραίτητο.
Η εμπιστοσύνη ενισχύεται όταν τα μέλη γνωρίζουν:
- ποιος διαχειρίζεται την κοινότητα,
- ποιος είναι ο σκοπός της,
- με ποιον τρόπο επιλέγεται το περιεχόμενο,
- πώς μπορούν να επικοινωνήσουν με τους υπεύθυνους,
- πώς αντιμετωπίζονται οι προσβλητικές ή ακατάλληλες συμπεριφορές,
- τι συμβαίνει με τα στοιχεία που μοιράζονται.
Η διαφάνεια δεν σημαίνει ότι πρέπει να δημοσιοποιούνται όλες οι εσωτερικές λεπτομέρειες. Σημαίνει ότι τα μέλη μπορούν να καταλάβουν ποιο είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο συμμετέχουν.
Κανόνες που προστατεύουν χωρίς να αποθαρρύνουν
Οι κανόνες μιας διαδικτυακής κοινότητας δεν χρειάζεται να είναι αυστηροί ή περίπλοκοι. Χρειάζεται, όμως, να είναι σαφείς και εύκολα προσβάσιμοι.
Μπορούν να καλύπτουν θέματα όπως:
- ο σεβασμός στις διαφορετικές απόψεις,
- η αποφυγή προσωπικών επιθέσεων,
- η προστασία των προσωπικών ιστοριών,
- η απαγόρευση ανεπιθύμητης διαφήμισης,
- η σωστή αναφορά πηγών,
- η δημοσίευση ευαίσθητου περιεχομένου,
- ο τρόπος αναφοράς μιας προβληματικής συμπεριφοράς.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν τα μέλη μοιράζονται προσωπικές δυσκολίες ή ευαίσθητες εμπειρίες. Κανένα μέλος δεν πρέπει να πιέζεται να αποκαλύψει περισσότερα από όσα επιθυμεί.
Παράλληλα, μια διαδικτυακή κοινότητα δεν μπορεί να αντικαταστήσει την επαγγελματική υποστήριξη όταν υπάρχει ανάγκη για ιατρική, ψυχολογική, νομική ή άλλη εξειδικευμένη βοήθεια. Η διάκριση αυτή χρειάζεται να αναφέρεται με σαφήνεια.
Η ιστοσελίδα ως σταθερό σημείο αναφοράς
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι χρήσιμα για την επικοινωνία και τη διάδοση νέου περιεχομένου. Δεν προσφέρουν, όμως, πάντοτε την κατάλληλη δομή για την οργάνωση μιας κοινότητας.
Οι δημοσιεύσεις χάνονται γρήγορα μέσα στη ροή, οι αλγόριθμοι αλλάζουν και δεν εμφανίζεται κάθε ενημέρωση σε όλα τα μέλη. Επιπλέον, μια κοινότητα που βασίζεται αποκλειστικά σε μια εξωτερική πλατφόρμα έχει περιορισμένο έλεγχο στον τρόπο παρουσίασης και οργάνωσης του περιεχομένου της.
Μια κεντρική ιστοσελίδα μπορεί να συγκεντρώνει:
- την ταυτότητα και τις αξίες της κοινότητας,
- ενημερωτικά άρθρα,
- χρήσιμους οδηγούς και ψηφιακό υλικό,
- ανακοινώσεις εκδηλώσεων,
- φόρμες συμμετοχής,
- στοιχεία επικοινωνίας,
- συχνές ερωτήσεις,
- τους βασικούς κανόνες λειτουργίας.
Σε αυτήν την περίπτωση, μια ιστοσελίδα σχεδιασμένη γύρω από τις ανάγκες της κοινότητας μπορεί να οργανώσει καλύτερα τις πληροφορίες και να προσφέρει στα μέλη ένα σταθερό και κατανοητό σημείο αναφοράς.
Η τεχνολογία παραμένει ένα εργαλείο. Δεν δημιουργεί από μόνη της σχέσεις, αλλά μπορεί να διευκολύνει την επικοινωνία όταν χρησιμοποιείται με συγκεκριμένο σκοπό.
Εύκολη πρόσβαση από κινητό
Πολλά μέλη επισκέπτονται μια κοινότητα κυρίως από το κινητό τους. Για αυτό, το περιεχόμενο πρέπει να είναι ευανάγνωστο χωρίς μεγέθυνση και οι βασικές επιλογές να εντοπίζονται εύκολα.
Η ιστοσελίδα χρειάζεται:
- απλό και κατανοητό μενού,
- ευδιάκριτους τίτλους,
- σύντομες παραγράφους,
- σωστή αντίθεση χρωμάτων,
- κουμπιά που χρησιμοποιούνται εύκολα από οθόνη αφής,
- γρήγορη φόρτωση,
- λειτουργικές φόρμες συμμετοχής και επικοινωνίας.
Η προσβασιμότητα δεν αφορά μόνο την τεχνική λειτουργία. Αφορά και τη γλώσσα. Το περιεχόμενο χρειάζεται να είναι φιλικό, ξεκάθαρο και να μην αποκλείει ανθρώπους που δεν γνωρίζουν εξειδικευμένους όρους.
Προστασία προσωπικών δεδομένων
Μια κοινότητα μπορεί να συλλέγει στοιχεία μέσα από εγγραφές σε ενημερωτικά δελτία, φόρμες επικοινωνίας, συμμετοχές σε δράσεις ή λήψεις ψηφιακού υλικού.
Η συλλογή πρέπει να περιορίζεται στα απολύτως απαραίτητα. Αν για μια εγγραφή χρειάζεται μόνο μια διεύθυνση email, δεν υπάρχει λόγος να ζητούνται επιπλέον προσωπικές πληροφορίες.
Τα μέλη πρέπει να γνωρίζουν:
- ποια στοιχεία συλλέγονται,
- για ποιον σκοπό χρησιμοποιούνται,
- αν αποθηκεύονται και για πόσο διάστημα,
- πώς μπορούν να ζητήσουν τη διαγραφή τους,
- αν τα στοιχεία κοινοποιούνται σε κάποια άλλη υπηρεσία.
Οι προσωπικές ιστορίες και οι συζητήσεις που πραγματοποιούνται σε ιδιωτικό περιβάλλον δεν πρέπει να αναδημοσιεύονται χωρίς σαφή συγκατάθεση. Ακόμη και μια καλοπροαίρετη κοινοποίηση μπορεί να εκθέσει ένα μέλος που δεν επιθυμεί δημόσια αναφορά στην εμπειρία του.
Συμμετοχή που έχει πραγματικό νόημα
Δεν χρειάζεται κάθε δημοσίευση να συγκεντρώνει μεγάλο αριθμό σχολίων. Ούτε κάθε μέλος είναι υποχρεωμένο να συμμετέχει δημόσια.
Μερικοί άνθρωποι αισθάνονται άνετα να γράφουν, ενώ άλλοι προτιμούν να διαβάζουν και να παρακολουθούν. Και οι δύο τρόποι συμμετοχής είναι θεμιτοί.
Για να ενθαρρύνεται η ουσιαστική επικοινωνία μπορούν να χρησιμοποιηθούν:
- ανοιχτές ερωτήσεις,
- θεματικές συζητήσεις,
- μικρές διαδικτυακές συναντήσεις,
- δημιουργικές δραστηριότητες,
- προτάσεις βιβλίων ή άλλων πόρων,
- ανώνυμες φόρμες για ερωτήσεις και προτάσεις,
- περιοδικά ερωτηματολόγια για τις ανάγκες των μελών.
Η συμμετοχή έχει μεγαλύτερη αξία όταν τα μέλη αισθάνονται ότι οι σκέψεις τους λαμβάνονται υπόψη και δεν χρησιμοποιούνται απλώς για την αύξηση των στατιστικών.
Περιεχόμενο με συνέπεια και ποιότητα
Μια κοινότητα δεν χρειάζεται να δημοσιεύει καθημερινά. Είναι προτιμότερο να υπάρχει ένα ρεαλιστικό πρόγραμμα που μπορεί να διατηρηθεί χωρίς να μειώνεται η ποιότητα.
Το περιεχόμενο μπορεί να περιλαμβάνει άρθρα, σύντομα μηνύματα, συνεντεύξεις, προσωπικές μαρτυρίες με συγκατάθεση, ενημερώσεις για εκδηλώσεις και πρακτικούς οδηγούς.
Πριν από κάθε δημοσίευση είναι χρήσιμο να εξετάζεται:
- αν εξυπηρετεί τον σκοπό της κοινότητας,
- αν προσφέρει κάτι χρήσιμο στον αναγνώστη,
- αν η γλώσσα είναι προσεκτική και συμπεριληπτική,
- αν οι πληροφορίες είναι ακριβείς,
- αν απαιτείται αναφορά σε πηγή,
- αν προστατεύονται τα πρόσωπα που αναφέρονται.
Η σταθερή ποιότητα δημιουργεί μεγαλύτερη αξία από τη συνεχή παραγωγή πρόχειρου περιεχομένου.
Η σημασία της υπεύθυνης διαχείρισης
Καθώς μια διαδικτυακή κοινότητα μεγαλώνει, αυξάνονται και οι ανάγκες διαχείρισης. Ένα μόνο άτομο μπορεί να δυσκολευτεί να ελέγχει το περιεχόμενο, να απαντά στα μηνύματα και να οργανώνει τις δράσεις.
Είναι χρήσιμο να υπάρχουν σαφείς ρόλοι, όπως:
- υπεύθυνος περιεχομένου,
- διαχειριστής σχολίων και συζητήσεων,
- υπεύθυνος τεχνικής λειτουργίας,
- συντονιστής εκδηλώσεων,
- πρόσωπο επικοινωνίας για τα μέλη.
Οι ρόλοι δεν χρειάζεται να είναι πάντα επίσημοι. Η κατανομή των αρμοδιοτήτων, όμως, βοηθά την κοινότητα να λειτουργεί με μεγαλύτερη συνέπεια και μειώνει τον κίνδυνο εξάντλησης των ανθρώπων που τη στηρίζουν.
Μια κοινότητα χτίζεται μέσα από τις σχέσεις
Η επιτυχία μιας διαδικτυακής κοινότητας δεν εξαρτάται μόνο από την εμφάνισή της, τον αριθμό των δημοσιεύσεων ή το μέγεθος του κοινού της.
Εξαρτάται κυρίως από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τους ανθρώπους που την εμπιστεύονται.
Όταν υπάρχει ξεκάθαρος σκοπός, προσεκτική διαχείριση, προστασία της ιδιωτικότητας και πραγματικό ενδιαφέρον για τις ανάγκες των μελών, η τεχνολογία μπορεί να υποστηρίξει κάτι ουσιαστικό: έναν χώρο σύνδεσης, επικοινωνίας και κοινής ανάπτυξης.